• Gmina Wałbrzych jako jedna z pierwszych w kraju posiada uchwalony w oparciu o Ustawę o rewitalizacji Gminny Program Rewitalizacji (GPR). Program obejmuje sześć podobszarów rewitalizacji: Biały Kamień, Stary Zdrój, Śródmieście, Sobięcin, Nowe Miasto i Podgórze zamieszkiwane przez niemal 30 % mieszkańców Wałbrzycha. Łączna wartość zgłoszonych do GPR propozycji projektowych opiewa na kwotę ponad 300 mln zł.

Program Rewitalizacji Wałbrzycha został przygotowany w oparciu o ustawę o rewitalizacji oraz wytyczne w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014-2020. Na potrzeby opracowania GPR miasto przygotowało diagnozę sytuacji społeczno-gospodarczej Wałbrzycha, na podstawie której w marcu br. Rada Miasta wyznaczyła w drodze uchwały obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji. Przyjęty w dniu 18 października br. GPR opracowany został przy aktywnym udziale społeczeństwa, a także był szeroko konsultowany podczas szeregu debat, warsztatów oraz spotkań z ekspertami, przedstawicielami instytucji publicznych, aktywistami miejskimi, lokalnymi organizacjami pozarządowymi i przedsiębiorcami. Do GPR zgłoszono łącznie 302 przedsięwzięcia, z czego 280 to zadania infrastrukturalne, a 22 to działania nieinfrastrukturalne („miękkie”). Projekty realizowane przez różne podmioty powinny przyczynić się do osiągnięcia określonych w GPR celów rewitalizacji Wałbrzycha. Będą to działania odpowiadające na zidentyfikowane problemy w sferze społecznej, gospodarczej, środowiskowej, funkcjonalno-przestrzennej oraz technicznej. Propozycje projektowe wspólnot mieszkaniowych dotyczące rewitalizacji wielorodzinnych budynków mieszkalnych opiewają na kwotę ponad 45 mln zł. Ujęcie ich w GPR umożliwia wspólnotom ubieganie się o dotację unijną z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego. Gminny Program Rewitalizacji jest strategią wieloletnią wyprowadzania ze stanu kryzysowego zdegradowanych obszarów miasta i zaprogramowany został na lata 2016-2025.

UCHWAŁA NR XXIX/385/2016 W SPRAWIE PRZYJĘCIA GMINNEGO PROGRAMU REWITALIZACJI MIASTA WAŁBRZYCHA NA LATA 2016 – 2025

gprwch-final-2

  • Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz.U. poz. 1777) wyznacza definicję obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji.

Obszar zdegradowany –  to przestrzeń, w której koncentrują się negatywne zjawiska społeczne, w szczególności bezrobocie, ubóstwo, przestępczość, niski poziom edukacji lub kapitał społeczny, a także niewystarczający poziom uczestnictwa w życiu publicznym i kulturalnym. Ponadto, na obszarze zdegradowanym musi  występować, co najmniej jedno z następujących negatywnych zjawisk:

  1. gospodarczych – w szczególności niskiego stopnia przedsiębiorczości, słabej kondycji lokalnych przedsiębiorstw, lub
  2. środowiskowych – w szczególności przekroczenia standardów jakości środowiska, obecności odpadów stwarzających zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub stanu środowiska, lub
  3. przestrzenno-funkcjonalnych – w szczególności niewystarczającego wyposażenia w infrastrukturę techniczną i społeczną lub jej złego stanu technicznego, braku dostępu do podstawowych usług lub ich niskiej jakości, niedostosowania rozwiązań urbanistycznych do zmieniających się funkcji obszaru, niskiego poziomu obsługi komunikacyjnej, niedoboru lub niskiej jakości terenów publicznych, lub
  4. technicznych – w szczególności degradacji stanu technicznego obiektów budowlanych, w tym o przeznaczeniu mieszkaniowym, oraz niefunkcjonowaniu rozwiązań technicznych umożliwiających efektywne korzystanie z obiektów budowlanych, w szczególności w zakresie energooszczędności i ochrony środowiska.

Przy pomocy powyższych kryteriów określa się obszar zdegradowany obejmujący wszystkie obszary miasta, w których występują skumulowane zjawiska kryzysowe. Wyznaczenie obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji przebiega zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 w toku analiz, w których stosuje się obiektywne i weryfikowalne mierniki i metody badawcze dostosowane do lokalnych uwarunkowań. Obszar obejmujący całość lub część obszaru zdegradowanego i cechujący się jednocześnie szczególną koncentracja w/w negatywnych zjawisk stanowi obszar rewitalizacji.

Obowiązująca Ustawa nakłada na miasto ograniczenia, które nie pozwalają objąć procesem rewitalizacji większego obszaru niż 20% powierzchni gminy zamieszkiwanego przez nie więcej niż 30% mieszkańców. Zasięgi przestrzenne obszaru lub obszarów rewitalizacji dokonywane są przy założeniu, że dany program rewitalizacji może obejmować więcej niż jedno terytorium wymagające wsparcia. Zasięg każdego z tych obszarów wyznaczany jest przy założeniu, że jest to terytorium ograniczone przestrzennie, tj. obejmujące tereny o szczególnej koncentracji negatywnych zjawisk istotne dla rozwoju danej gminy. Ustalenia zasięgu przestrzennego obszaru lub obszarów rewitalizacji dokonuje samorząd gminny, w oparciu o rozstrzygnięcia wynikające z innych dokumentów strategicznych lub planistycznych gminy lub w oparciu o indywidualne kryteria (wraz z odniesieniem ich do wartości referencyjnych dla danej gminy.

Zgodnie z ustawą o rewitalizacji, jako obszary rewitalizacji wybrano tereny cechujące się największą koncentracją negatywnych zjawisk społecznych oraz zdegradowane obszary poprzemysłowe do nich przylegające, mogące przyczynić się do ich wzrostu, o istotnym znaczeniu dla rozwoju miasta, na których gmina zamierza prowadzić działania rewitalizujące zdegradowaną tkankę. W naszej ocenie spełnienie ustawowych warunków wyznaczenia obszaru rewitalizacji wymaga nie tylko spełnienia wskaźnika powierzchniowego i ludnościowego. Obszar ten powinien być tak określony, aby dawał szansę na koncentrację wysiłków wszystkich interesariuszy, także przestrzennie. Daje to szansę większego oddziaływania tych inicjatyw na większy obszar miasta, co jest szczególnie ważne w przypadku miast o tak dużych obszarach występowania niekorzystnych zjawisk.

Przeprowadzone badania wskazują nagromadzenie negatywnych zjawisk w południowej części miasta. Skala występującego na tym obszarze problemu potwierdzona została zarówno diagnozą wskaźnikową, jak również przez mieszkańców w trakcie dyskusji prowadzonych w ramach konsultacji odnoszących się bezpośrednio do programu rewitalizacji jak i innych spotkaniach (np. w ramach programu Zielony Wałbrzych), oczekujących poprawy istniejącej trudnej sytuacji. Skłoniło to zespół, mający jednocześnie świadomość ustawowych ograniczeń, do skupienia działań rewitalizacyjnych w tej części miasta.

Poniżej przedstawiamy Państwu wykaz ulic z obszaru rewitalizacji:

wykaz-ulic-z-obszaru-rewit-30-11-2016

W wyniku prac w Wałbrzychu został wyznaczony obszar rewitalizacji o łącznej powierzchni 4 103 139 m2, obejmującej 4,8 % powierzchni miasta, zamieszkały przez 31 761 osób, co stanowi 28,4 % mieszkańców miasta. Obszar rewitalizacji podzielony jest na 6 podobszarów.


Biały Kamień

Zespół zabytkowej zabudowy mieszkaniowo-usługowej zlokalizowany w dolinie, wzdłuż ulicy Andersa i potoku Szczawnika przylegający w części północnej do granic miasta, będący pierwotnie samodzielnym miastem (przyłączonym do Wałbrzycha po 1945 r.). Otoczony terenami rolniczymi, ogrodami mieszkaniowymi oraz późniejszymi zespołami zabudowy mieszkaniowej zlokalizowanej na stokach wzgórz w rejonie ulic Daszyńskiego i Wańkowicza. Zabudowa obszaru niemal w całości z przełomu XIX i XX wieku mimo postępującego procesu modernizacji obiektów wzdłuż ulicy Andersa, nadal w większości pozostaje w złym stanie technicznym.

1. Podobszar rewitalizacji Biały Kamień


Stary Zdrój

Zespół zwartej zabudowy mieszkaniowo-usługowej zlokalizowany w wąskiej dolinie, między linia kolejową (i dworcem Wałbrzych Miasto) na zachodzie, a zalesionymi stokami Czarnoty i Ptasiej Kopy na wschodzie ograniczony od południa rzeka Pełcznicą. Jedno z pierwszych uzdrowisk w regionie, które zaprzestało działalności w związku z rozwijającym się górnictwem w rejonie ulicy Stefana Batorego (szyb Chwalibóg). Rozwijający się w tym rejonie przemysł miał destrukcyjny wpływ na substancje mieszkaniową, która dziś mimo postępującej odnowy kamienic nadal w większości jest w bardzo złym stanie. Specyficzna lokalizacja i brak uregulowanej niskiej emisji sprawiają, że obszar ten charakteryzuje się szczególnie niekorzystnymi uwarunkowaniami klimatycznymi.
2. Podobszar rewitalizacji Stary Zdrój


Śródmieście

To najstarsza część miasta o zwartej XIX wiecznej strukturze przestrzennej ograniczona od północnego wschodu wzgórzami Parku Sobieskiego, od południa zespołem cmentarzy, a od zachodu ulicami Sikorskiego i Lubelską. Mimo iż obszar ten był już rewitalizowany nadal większość ponad 100 letnich budynków jest w złym stanie technicznym, a zwarta struktura przestrzenna, zlokalizowany niemal w samym jego centrum kompleks przemysłowy Zakładu Porcelany Krzysztof oraz niekorzystne ukształtowanie terenu powodują poważne utrudnienia w jego funkcjonowaniu. Lokalizacja w głębokiej dolinie powoduje poważne problemy z niską emisją zanieczyszczeń.
3. Podobszar rewitalizacji Śródmieście


Sobięcin

Tereny zabudowy mieszkaniowej i mieszkaniowo-usługowej zlokalizowanej wzdłuż ulicy 1-go Maja otoczone nieużytkami, terenami pokopalnianymi i kompleksem przemysłowym Wałbrzyskich Zakładów Koksowniczych Victoria SA, graniczący od strony południowej z jednorodnym przestrzennie osiedlem mieszkaniowym. Pierwotnie obszar Sobiecina był samodzielnym miastem, które zostało przyłączone do Wałbrzycha po 1945 r. Wyznaczony podobszar ma mocno zróżnicowaną strukturę przestrzenną z licznymi zaburzeniami wynikającymi z przemysłowego charakteru terenów sąsiednich. Stara substancja mieszkaniowa z przełomu XIX i XX wieku narażona na wieloletnie oddziaływanie zakładów koksowniczych i szkody górnicze jest w większości w bardzo złym stanie, a ukształtowanie doliny w istotny sposób utrudnia prawidłowe funkcjonowanie tego obszaru.
4. Podobszar rewitalizacji Sobięcin


Nowe Miasto

Zwarty zespół zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z towarzyszącymi jej usługami zlokalizowany w siodle między wzgórzami Parku Sobieskiego, a wzgórzem Mauzoleum, rozciągnięty w części północnej wzdłuż dna doliny w kierunku Rusinowej. Jeden z cenniejszych obszarów zabudowy mieszkaniowej Wałbrzycha z początków XX wieku założony wg projektu Josepha Stubbena. Stara, niemodernizowana, 100 letnia zabudowa charakteryzuje się złym stanem technicznym i szkodliwą niską emisją zanieczyszczeń związanych z ogrzewaniem budynków. Duża intensywność zabudowy otaczającej wąskie ulice przez brak wolnych terenów stwarza poważne problemy parkingowe niemal na całym obszarze.
5. Podobszar rewitalizacji Nowe Miasto


Podgórze

Obszar zabudowy mieszkaniowo-usługowej zlokalizowany wzdłuż rzeki Pełcznicy w wąskiej dolinie opadającej w kierunku północnym. Otoczony zespołami zabudowy mieszkaniowej na jej wschodnich stokach i terenami przemysłowymi po stronie zachodniej. Tereny będące kontynuacją zabudowy Śródmieścia pierwotnie stanowiły samodzielny ośrodek miejski. Stara zdekapitalizowana substancja mieszkaniowa niemal w całości narażona była na oddziaływanie szkód górniczych. Ukształtowanie terenu utrudnia w istotny sposób prawidłowe funkcjonowanie tego obszaru.
6. Podobszar rewitalizacji Podgórze

Źródło: opracowanie własne UM w Wałbrzychu

Obszary rewitalizacji Wałbrzycha

Obszar zdegradowany zamieszkały

Obszar zdegradowany poprzemysłowy